La lettre

Berriz ere, Manoel de Oliveiraren lan bat aurkitzeko plazerra dugu gure programan, batzuek goraipatu eta besteek gaizki ulertu dutena, zinema konbentzionalaren eta zinema pertsonal, trinko, deseroso eta desberdin baten arteko bidegurutzean kokatzen gaituena. Gutuna / La carta bezalako film baten aurrean dugun jarrera ezin da pantailan zehar desfilatzen duten film gehienen aurrean dugun berdina izan. Ez gaude proposamen industrial eta kontsumista baten aurrean; baizik eta bizia hartzen duen, arnasa hartzen duen, ia uki daitekeen zinema baten aurrean. Gutuna Oliveiraren lan gehienek bezala sentsualitate maila handia du, sentsualitate dotore eta diskretua, porositate xumea baina izugarri erakargarria.

Hau literatura-testu baten transposizio berria da, ‘Clèvesko printzesa’ Madame de la Fayetteren literatura-testua, gizarte modernora egokitua, protagonistak ordezkatzen duen XVII. mendeko gizartearen artean anakronismo nabarmena sortuz, zeinaren puritanismoak bere desira sutsuaren inguruko gatazka moral batera eramango duen, eta gaur egungo gizartearen permisibitatearen artean. Gainera, pribatutasunaren balioaren galdera planteatzen du gure gizartean, zeinak gero eta gehiago suntsitzen duen intimitatea eta ikuskizun bihurtzen duen, elkarren artean modu sekretuagoan erlazionatzera behartuz.

Oliveira zinemagileak, zinema mutuaren garaian bere lana hasi zuenak, zinema horren garbitasunaren zati bat mantentzen du. Horrela, bere lana atrezzoaren sorkuntza zehatzean zentratzen da, non dena sartzen den, batez ere erreferentzia artistikoak; aktoreen keinuak eta mugimendua, beti neurritsuak baina oso zehatzak, erritualizatutako interpretazioa, poesia beharrezkotzat... Horrek guztiak ematen dio Gutunari emozio berezi bat eta Oliveiraren film batean ez dagoela ezer beharrezkoa ez denaren ustea.

Portugaldar zinemagile hau da oraindik ‘plano sekuentzialarekin’ lan egiten duen gutxietako bat, sentimendu sakonenak garatzen diren barne-denboraren moteltasunaz hitz egiteko, aroak gaindituz eta aldatu gabe mantenduz, ahanzturari eta presaren aurka (zineman eta bizitzan).

Ricardo Palmero

LA LETTRE

Parisen bizi den zinema egile portugaldarra beti izan da ausartia bere proposamenetan.

Gaurko filme hau XVII. Mendeko eleberri ospetsu batetik abiatzen da gure gaurko gizartean finkatuz, honek esan nahi du bai gertakizunak bai pertsonai nagusiak aintzinako pentsamoldeaz jotzen dutela, ondorioz, gure ikuspegitik (non gehienetan maitasuna eta libertatea lotzen diren) ez da batere erraza sinistea filmean gertatzen den guztia.

Oliveiraren kamarak erabiltzen tankerak, ez mugikortasun horrek ez dio laguntzen agian gure ulermenari beste aldetik.

Filme serioa non ikerketa historikoa nabaria den, zorrozki eguneratua zalantzarik gabe.

J.C.G.U.